Untitled










Χλωρίδα
Η λίμνη Βεγορίτιδα περιβάλλεται από σχετικά χαμηλούς ορεινούς όγκους που κατά το παρελθόν ήταν καλυμμένοι με πυκνά δάση της μακεδονικής δρυός. Όπως όμως σε όλα τα χαμηλά βουνά της Ελλάδας, οι κάτοικοι των γύρω οικισμών επέδρασαν, επί σειρά ετών, έντονα πάνω στη φυσική βλάστηση με εκχερσώσεις, προκειμένου να καλλιεργήσουν τη γη ή με ξύλευση του δάσους προς απόκτηση της χρήσιμης ξυλείας, αλλά και προς δημιουργία βοσκοτόπων.
Το μεγαλύτερο τμήμα των λόφων, παρά το γεγονός ότι βρίσκονται γύρω από μια λίμνη, δίνει την εντύπωση άνυδρου τοπίου. Αυτή η αίσθηση της ξηρασίας έχει σχέση με το κλίμα, αλλά και με τη γεωλογία της περιοχής. Τα ασβεστολιθικά πετρώματα που κυριαρχούν στην ευρύτερη περιοχή έχουν πολλά ρήγματα και έντονη αποσάθρωση, με αποτέλεσμα το νερό της βροχής να μην κατακρατείται στην επιφάνεια, αλλά να διεισδύει υπόγεια. Η διάβρωση των ασβεστολιθικών βράχων είναι έντονη σχηματίζοντας βαθουλώματα και σπηλεώσεις που ονομάζονται «μικρο-καρστ», στο εσωτερικό των οποίων βρίσκουμε απολιθώματα από κελύφη οστρακοειδών.
Παρ' όλο που το μεγαλύτερο τμήμα των γύρω λόφων έχει ξηροφυτική και κακοτράχαλη βραχώδη όψη, διαπιστώνει κανείς την ύπαρξη πλούτου ενδιαφερόντων φυτικών ειδών, που αποτελούν ένα μοναδικό θησαυρό για βιολογική ερευνητική μελέτη.
Στη Ν.ΝΑ πλευρά της λίμνης τα αποτελέσματα της επίδρασης του ανθρώπινου παράγοντα είναι εντονότερα και σχηματίζονται, είτε αραιές ανοιχτές δενδροσυστάδες, δηλαδή διάσπαρτα δένδρα σε ένα τοπίο με χαμηλούς θάμνους, είτε λόφοι σχεδόν γυμνοί από δενδρώδη είδη, δημιουργώντας μια στεππόμορφη, χαλαρής δομής, βλάστηση. Η σποραδική εμφάνιση κέδρων (Juniperus oxycedrus) και μακεδονικής δρυός (Quercus trojana) είναι τα απομεινάρια πυκνότερης βλάστησης παλιότερων εποχών.
Αντίθετα στη Β.ΒΔ. πλευρά της λίμνης οι λόφοι εμφανίζονται περισσότερο δασοσκεπείς. Κυριαρχεί η μακεδονική δρυς και συναντάμε δενδρώδη και θαμνώδη είδη όπως ο φράξος (Fraxinus ornus), η κοκορεβυθιά (Pistacia terebinthus), το φυλλίκι (Phillyrea latifolia), η αγριοκερασιά (Prunus mahalep), το χρυσόξυλο (Cotinus coggygria).
Στους πρόποδες της Β.ΒΔ. πλευράς, λόγω της κατασκευής της σιδηροδρομικής γραμμής, έχουν συγκεντρωθεί χονδρά κορρήματα πετρών στα οποία έχουν βρει καταφύγιο επωφελούμενα από το χαμηλό ανταγωνισμό, θαμνώδη κυρίως είδη όπως το σουμάκι (Rhus coriaria), η φούσκα (Colutea arborescens), το αγριοπήγανο (Coronila emerus ssp. emeroides), το βρωμόδενδρο (Ailanthus altissima). Η φυτοκάλυψη εμφανίζει μεγάλα διάκενα, αφού το δύσκολο πετρώδες, χωρίς χώμα, υπόστρωμα επιτρέπει την ανάπτυξη εκείνων των ειδών που είναι ανθεκτικά στην ξηρασία και στις υψηλές θερμοκρασίες. Η βλάστηση αυτή συγκρατεί τα ασβεστολιθικά κορρήματα και δεν επιτρέπει την πραγματοποίηση έντονων κατολισθήσεων.
Χαρακτηριστικοί τύποι βλάστησης, που σχετίζονται με την παλιότερη στάθμη της λίμνης, συναντώνται στη ΝΑ. πλευρά της λίμνης και στους ιδιόμορφους κολπίσκους που σχηματίζονται κάτω από το χωριό Περαία. Το έδαφος περιέχει μεγάλες ποσότητες κελυφών από οστρακοειδή της λίμνης, τα οποία εκβράζονται με τον κυματισμό ή έχουν παραμείνει κατά την πτώση της στάθμης του νερού.
Σε βραχώδεις σχηματισμούς όπου το μητρικό πέτρωμα είναι εντελώς επιφανειακό και αφιλόξενο για τα περισσότερα είδη φυτών, η βλάστηση είναι χαλαρή και αναπτύσσονται φυτικά είδη (χασμόφυτα) με ειδικές προσαρμογές στην έλλειψη υγρασίας και υψηλών θερμοκρασιών. Τα βράχια είναι σημαντικά καταφύγια και σ'αυτά συχνά απαντούν σπάνια φυτά που κατάφεραν να περάσουν τις ρίζες τους και να τραφούν στο δύσκολο περιβάλλον του ήλιου, του αέρα και της πέτρας. Βραχώδεις σταθμοί εμφανίζονται μεταξύ των κοινοτήτων Βεγόρας και Άγιου Παντελεήμονα, αλλά και σημειακά σε όλη την περιοχή όπου οι συνθήκες το επιτρέπουν (μεγάλες κλίσεις του αναγλύφου, επιφανειακό ασβεστολιθικό υπόστρωμα).
Εκτός από τη βλάστηση των γύρω λόφων ιδιαίτερα σημαντική είναι και η υδρόβια βλάστηση της λίμνης.
Οι καλαμώνες που αναπτύσσονται κυρίως στη Ν. πλευρά αποτελούν σημαντική ενότητα βλάστησης γιατί μπορούν να παίξουν πολλαπλό ρόλο σε έναν υγροβιότοπο. Βοηθούν στην ανάπτυξη αρκετών υποβρύχιων φυτικών ειδών, στους λειμώνες των οποίων βρίσκουν καταφύγιο, τροφή και προστασία πολλά είδη ψαριών και άλλων υδρόβιων οργανισμών. Αφετέρου στηρίζουν με τροφή την πλούσια και ενδιαφέρουσα ορνιθοπανίδα της λίμνης. Τέλος θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα «φυσικό σύστημα καθαρισμού» των αποβλήτων που συνήθως δέχεται ένας υγροβιότοπος (βιομηχανικά και οικιστικά απόβλητα, επεξεργασμένα ή μη, λιπάσματα, τοξικά βαρέα μέταλλα και πολλοί άλλοι ρύποι που με την έκπλυση των λεκανών απορροής εισρέουν στον υγροβιότοπο).
Η ποικιλία τοπίων και οικοσυστημάτων, με την πλούσια χλωρίδα που συναντά κανείς στη λίμνη Βεγορίτιδα και τους γύρω λόφους, παρουσιάζει σημαντικές ευκαιρίες προώθησης της εκπαίδευσης, της οικολογικής διαχείρισης και της οικοτουριστικής ανάπτυξης της περιοχής με γνώμονα την ορθολογική διαχείριση-εναρμόνιση του ανθρώπου και των χρήσεων που εφαρμόζει με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.